Th10
⚡ Nhà nước xây rất nhiều dự án điện, vậy Việt Nam có dư điện không? Sắp tới tiền điện có giảm?
Đi đâu cũng nghe khởi công nhà máy điện, đường dây 500kV, điện gió ngoài khơi, pin lưu trữ… Nhiều anh em hỏi mình: xây nhiều vậy chắc sắp dư điện, giá điện sẽ giảm, có nên đợi rồi hẵng lắp điện mặt trời? Bài này mình tổng hợp số liệu mới nhất để anh em tự đánh giá.
⚡ Trả lời nhanh: Việt Nam chưa dư điện. Nhu cầu điện đang tăng gần 10% mỗi năm, công suất đỉnh liên tục lập kỷ lục, nên xây nhiều chủ yếu là để đuổi kịp nhu cầu. Về giá, các chuyên gia cho rằng khả năng giảm mạnh là thấp vì nguồn điện mới phần lớn đắt hơn nguồn cũ; giá có thể đứng yên một thời gian hoặc điều chỉnh từng bước theo chi phí.
📈 Nhu cầu điện đang tăng nhanh cỡ nào?
Theo báo cáo của EVN về 6 tháng đầu năm 2026:
- 🔌 Tổng sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu đạt khoảng 171,1 tỷ kWh, tăng 9,5% so với cùng kỳ.
- 🏆 Công suất đỉnh toàn quốc lập kỷ lục 57.189 MW vào ngày 27/5/2026; riêng miền Bắc gần 29.900 MW.
- 🛠️ Để đáp ứng các đỉnh tải này, EVN và đơn vị điều độ đã phải huy động cả các biện pháp điều hành, trong đó có nguồn dự phòng chạy dầu.
Tăng gần 10% mỗi năm nghĩa là cứ khoảng 7–8 năm, nhu cầu điện có thể tăng gấp đôi. Nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng cao, thêm nhà máy, trung tâm dữ liệu, xe điện… khiến nhu cầu càng lớn.
📌 Vậy vì sao vẫn phải chuẩn bị kịch bản thiếu điện?
Các đánh giá ngành điện cho rằng nguy cơ thiếu điện diện rộng như năm 2023 đã giảm, nhưng hiện tượng El Niño có thể làm nhu cầu tăng và thuỷ điện thiếu nước, khiến dự phòng của hệ thống bị thu hẹp đến mùa khô 2027. EVN cũng yêu cầu các công ty điện lực chuẩn bị phương án cùng khách hàng lớn giảm, dời phụ tải khi nắng nóng cực đoan và sẵn sàng huy động máy phát diesel của khách hàng khi cần.
🏗️ Xây nhiều vậy mà sao chưa dư?
Vì xây dựng nguồn và lưới điện cần nhiều năm, trong khi nhu cầu tăng mỗi ngày. Một số con số trong 7 tháng đầu năm 2026:
| Nguồn điện (7 tháng 2026) | Sản lượng | Tỷ trọng |
|---|---|---|
| Nhiệt điện than | 106,52 tỷ kWh | 52,3% |
| Thuỷ điện | 47,37 tỷ kWh | 23,3% |
| Năng lượng tái tạo (mặt trời 16,89 + gió 8,06) | 25,96 tỷ kWh | 12,8% |
| Tua bin khí | 16,21 tỷ kWh | 8% |
| Nhập khẩu | 7,21 tỷ kWh | 3,5% |
Nguồn: EVN, trích theo Báo Công Thương.
Các dự án đang được đẩy nhanh gồm nhiệt điện Quảng Trạch I, các dự án điện khí LNG Quảng Trạch II, III, thuỷ điện Trị An mở rộng, thuỷ điện tích năng Bác Ái, hàng trăm công trình lưới điện 500–220–110kV và hệ thống pin lưu trữ (BESS). Phần lớn là để theo kịp tốc độ tăng nhu cầu và thay thế phần thuỷ điện bấp bênh theo thời tiết.
🌞 Có lúc “dư điện” thật, nhưng lại vào buổi trưa
Điều thú vị là hệ thống có thể thừa điện vào buổi trưa ở một số khu vực, nhất là nơi tập trung nhiều điện mặt trời, nhưng lại căng thẳng vào buổi tối khi mặt trời tắt mà nhu cầu máy lạnh, sinh hoạt vẫn cao. Đây là lý do:
- ⏰ Bộ Công Thương đã chốt khung giờ cao điểm mới dời về buổi tối (17h30–22h30) theo Quyết định 963/QĐ-BCT, đang sửa thông tư để đưa vào áp dụng.
- 🔋 Nhà nước đẩy mạnh pin lưu trữ và khuyến khích điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu, dùng tại chỗ thay vì đẩy hết lên lưới.
Nói cách khác, “dư” hay “thiếu” còn tuỳ giờ nào trong ngày, chứ cả năm thì hệ thống vẫn đang phải chạy đua với nhu cầu.
💰 Vậy sắp tới tiền điện có giảm không?
Những yếu tố có thể giúp giá đứng yên hoặc giảm
- ✅ EVN báo cáo đã xử lý xong lỗ luỹ kế của công ty mẹ tính đến 30/6/2026 (từng lên tới khoảng 50.000 tỷ đồng giai đoạn 2022–2023), 6 tháng đầu năm có lãi.
- ✅ Cơ chế mới theo Nghị định 72/2025, sửa đổi bởi Nghị định 278/2026: khi chi phí tính toán làm giá bình quân giảm từ 1% trở lên, EVN phải lập phương án điều chỉnh giảm.
- ✅ Giá bán lẻ bình quân hiện vẫn ở mức 2.204,07 đ/kWh (chưa VAT), chưa điều chỉnh kể từ lần tăng 4,8% ngày 10/5/2025.
Những yếu tố khiến giá khó giảm
- 🔥 Nguồn điện mới đắt hơn: điện khí LNG nhập khẩu, than nhập khẩu chiếm tỷ trọng ngày càng lớn, giá phụ thuộc thị trường thế giới và tỷ giá.
- 📊 Giá mua điện bình quân từ các nhà máy lớn và nhập khẩu tháng 3/2026 khoảng 1.907,65 đ/kWh, tăng nhẹ so với tháng trước; giá nhiên liệu đang tăng trở lại.
- 🏗️ Nhu cầu vốn rất lớn cho nguồn và lưới điện trong nhiều năm tới.
- 🗣️ Chuyên gia kinh tế năng lượng TS Nguyễn Huy Hoạch nhận định việc hết lỗ luỹ kế không đồng nghĩa với khả năng giảm giá điện; phần lợi nhuận giúp EVN có thêm vốn đầu tư, giảm nguy cơ thiếu điện.
🔮 Nhận định của bên mình
Dựa trên các yếu tố trên, khả năng giá điện giảm mạnh trong vài năm tới là thấp. Kịch bản thường được nhắc tới là giá giữ ổn định một thời gian, sau đó điều chỉnh theo chi phí đầu vào. Ngay cả khi có đợt giảm, mức giảm theo cơ chế hiện hành thường chỉ vài phần trăm.
Đây là nhận định tham khảo, không phải dự báo chính thức. Giá điện do cơ quan có thẩm quyền và EVN điều chỉnh theo quy định.
🏠 Điều này có ý nghĩa gì với nhà anh em?
| Nếu anh em nghĩ… | Thực tế nên cân nhắc |
|---|---|
| “Đợi giá điện giảm rồi tính” | Khả năng giảm mạnh thấp; trong lúc chờ, hoá đơn vẫn phải trả mỗi tháng |
| “Sắp dư điện, khỏi lo mất điện” | Hệ thống vẫn có rủi ro căng thẳng vào mùa nắng nóng, El Niño, nhất là buổi tối |
| “Điện mặt trời hết được khuyến khích” | Chính sách đang khuyến khích tự sản tự tiêu, thủ tục lắp hệ mái nhà đã đơn giản hơn |
Nhà dùng điện nhiều ban ngày có thể tham khảo hệ điện mặt trời bám tải để tự chủ phần điện giờ nắng. Nhà dùng điện nhiều buổi tối hoặc ở khu vực hay mất điện thì có thể xem thêm các combo điện mặt trời gia đình có lưu trữ.
💡 Dù giá điện đi đâu, mỗi số điện tự làm ra trên mái nhà là một số điện không phải mua. Giá điện càng tăng thì hệ càng nhanh hoàn vốn; giá điện đứng yên thì hệ vẫn tiết kiệm như dự tính.
❓ Anh em hay hỏi
Việt Nam có xuất khẩu điện không?
Hiện Việt Nam vẫn nhập khẩu điện (khoảng 3,5% sản lượng 7 tháng đầu năm 2026), chủ yếu từ Lào và Trung Quốc, và đang tăng cường nhập khẩu.
Giá điện có thể điều chỉnh bao lâu một lần?
Theo cơ chế hiện hành, giá bán lẻ bình quân có thể được xem xét điều chỉnh định kỳ khi chi phí đầu vào biến động vượt ngưỡng quy định, cả tăng lẫn giảm.
Nhà mình hoá đơn thấp có cần lo không?
Giá điện bậc thang nên nhà dùng ít chịu giá thấp hơn. Với hoá đơn thấp, lắp điện mặt trời thường hoàn vốn chậm, nên tính kỹ trước khi đầu tư.
🎯 Lời kết
Việt Nam đang xây rất nhiều nguồn điện nhưng chủ yếu để theo kịp nhu cầu tăng gần 10% mỗi năm, nên chưa thể gọi là dư điện. Nguồn mới phần lớn đắt hơn, nên giá điện khó giảm mạnh, dù cơ chế mới cho phép giảm khi chi phí giảm.
Vì vậy, quyết định lắp điện mặt trời nên dựa trên hoá đơn và thói quen dùng điện hiện tại của nhà mình, không nên đặt cược vào việc giá điện sẽ giảm.
📘 Anh em muốn tìm hiểu thêm các giải pháp có thể ghé Điện mặt trời Supo. Muốn biết nhà mình lắp điện mặt trời có lợi không, anh em gửi ảnh hoá đơn tiền điện qua Zalo 0342.049.665, bên mình tính giúp.
Nội dung mang tính tham khảo, tổng hợp từ thông tin công bố của EVN và báo chí. Giá điện và chính sách có thể thay đổi; nhận định về xu hướng giá không phải dự báo chính thức.